Wat een wooncoöperatie is
Een wooncoöperatie (Wohnungsbaugenossenschaft, eG) is van haar leden. Wie in een coöperatiewoning woont, is niet alleen huurder maar lid en mede-eigenaar. In plaats van een gewoon huurcontract teken je meestal een contract voor blijvend gebruik (Dauernutzungsvertrag); daarop is in de regel ook het Duitse huurrecht van toepassing. Coöperaties streven niet naar maximale winst, dus hun huren liggen vaak onder het marktniveau — maar dat is niet gegarandeerd en verschilt per coöperatie en gebouw. Leden stemmen op de algemene ledenvergadering of kiezen een ledenraad (Vertreterversammlung).
Lidmaatschap en aandelen
- Om een woning te krijgen word je lid van de coöperatie en koop je aandelen (Genossenschaftsanteile). De statuten (Satzung) bepalen één aandeel voor het lidmaatschap; voor een woning vragen veel coöperaties extra aandelen naar grootte van de woning (Pflichtanteile).
- De bedragen verschillen sterk per coöperatie; in nieuwbouw zijn ze vaak veel hoger dan in oudere woningen. Vraag het precieze bedrag voordat je je aanmeldt. Sommige coöperaties vragen ook inschrijfgeld dat je niet terugkrijgt (Eintrittsgeld).
- Aandelen zijn geen huur en geen borg: het is je kapitaalinbreng in de coöperatie. Ze leveren meestal geen of heel weinig rente op; sommige coöperaties keren een klein dividend uit.
- Als je vertrekt, krijg je je aandelenkapitaal terug — maar niet meteen. Je zegt op uiterlijk drie maanden voor het einde van het boekjaar (de statuten kunnen een langere termijn bepalen, hoogstens vijf jaar), en het saldo wordt binnen zes maanden na je vertrek uitbetaald. Heeft de coöperatie verlies geleden, dan kan het bedrag lager zijn.
Wachtlijsten en gesloten inschrijving
In Berlijn is de vraag veel groter dan het aanbod. Veel Berlijnse coöperaties nemen helemaal geen nieuwe leden meer aan of alleen voor bepaalde nieuwbouwprojecten; andere hebben lange wachtlijsten. Lidmaatschap alleen garandeert geen woning: vrijgekomen woningen gaan meestal eerst naar bestaande leden, bijvoorbeeld als die een grotere of kleinere woning nodig hebben. Het wachten kan jaren duren, dus meld je vroeg en bij meerdere coöperaties tegelijk aan.
Zo vind je coöperaties die leden aannemen
- Begin bij de website van het marketinginitiatief van de wooncoöperaties (wohnungsbaugenossenschaften.de, regio Berlijn). Daar staan de deelnemende coöperaties met links naar hun websites.
- Kijk op de eigen website van elke coöperatie, meestal onder „Mitglied werden” of „Wohnungsangebote”. Daar zie je of de inschrijving open is, of er een wachtlijst is en hoe je je aanmeldt.
- Let op nieuwbouwprojecten: coöperaties die bouwen, zoeken vaak nieuwe leden voor de nieuwe woningen — maar de vereiste aandelen zijn daar meestal hoger.
- Meld je aan met complete documenten en houd je contactgegevens actueel. Sommige coöperaties publiceren vrije woningen voor leden of adverteren op huurportalen.
Wie lid kan worden
Je hebt geen Duits staatsburgerschap nodig: de coöperatiewet stelt geen eis aan nationaliteit, en veel coöperaties nemen iedereen aan die in Berlijn woont of hier wil gaan wonen. De statuten en het bestuur beslissen over toelating, en net als andere verhuurders kan een coöperatie vragen naar je inkomen, je inschrijving (Anmeldung) of een SCHUFA-rapport. Sommige met overheidsgeld gefinancierde coöperatiewoningen zijn bestemd voor huishoudens met een WBS.
Hulp bij het betalen van de aandelen
De deelstaat Berlijn steunt huishoudens met een woonvergunning (Wohnberechtigungsschein, WBS) via het programma „IBB Genossenschaftsförderung – Anteilserwerb” van de Investitionsbank Berlin (IBB): een renteloze lening van € 2.000 tot € 50.000 per huishouden om voor het eerst aandelen te kopen, waarvan een deel wordt kwijtgescholden. Ze wordt maar één keer per huishouden toegekend en alleen als je voor het eerst in een coöperatiewoning in Berlijn trekt; je moet er binnen zes maanden in trekken. Vraag de lening bij de IBB aan voordat je tekent, en controleer daar de actuele voorwaarden — die veranderen af en toe.
Krijg je Grundsicherungsgeld (voorheen Bürgergeld), dan kan het Jobcenter coöperatieaandelen betalen — net als een borg, meestal als lening en alleen met voorafgaande toestemming (Zusicherung). Vraag dit aan voordat je tekent. Meer in onze gids over het Jobcenter en de huur.
Voor- en nadelen
- Voordeel: vaak lagere huren en gematigdere verhogingen, omdat de coöperatie niet naar maximale winst streeft.
- Voordeel: veel zekerheid: als lid kun je meestal je hele leven blijven; een coöperatie kan je contract niet opzeggen wegens eigen gebruik (Eigenbedarf).
- Voordeel: inspraak: leden stemmen op de algemene of ledenraadsvergadering, en veel coöperaties hebben gemeenschapsruimtes en buurtactiviteiten.
- Nadeel: je hebt vooraf geld nodig voor de aandelen en krijgt het pas maanden na je vertrek terug.
- Nadeel: lang wachten, veel gesloten lijsten en weinig keus — je neemt meestal wat aan leden wordt aangeboden.
Coöperaties in andere steden
Wohnungsbaugenossenschaften bestaan in heel Duitsland, en lidmaatschap en aandelen werken overal volgens hetzelfde principe uit de coöperatiewet. Wachtlijsten, bedragen van aandelen en toelatingsregels bepaalt elke coöperatie zelf, en steun voor het betalen van aandelen zoals het Berlijnse programma is een regionale zaak. Zoek op «Wohnungsbaugenossenschaft» plus de naam van je stad.
Een coöperatie is maar één route. Lees ook hoe je een woning krijgt bij de woningbouwbedrijven van Berlijn en hoe je een woning vindt in Berlijn. Op Flat-Radar kun je een gratis zoekverzoek aanmaken: verhuurders zien het, en nieuwe passende advertenties krijg je per e-mail.